Сызыкълы двигател дёрт эсас къысымдан ибарет: статор, арекет эттириджи, идаре системасы ве сувутув системасы. Статор магнит мейданыны теминлей, арекет эттириджи кучь чыкъара, идаре системасы арекетни низамлай, сувутув системасы исе тургъун ишни теминлей.
Сызыкълы двигателлер — аньаневий айланув двигателлеринден фаркълы оларакъ, электрик энергиясыны догърудан-догъру сызыкълы арекетке чевирген махсус двигателлернинъ чешитидир. Бу двигателлер чешит санайы сааларында, меселя, автоматлаштырылгъан истисал линияларында, ЧПУ станокларында, демирёл ташувында кенъ къулланыла. Сызыкълы двигателнинъ тургъун чалышмасы онынъ дёрт эсас къысмына багълыдыр: статор, арекет эттириджи, идаре системасы ве сувутув системасы.
1. Статор .
Статор сызыкълы двигателнинъ эсас къысмыдыр ве адет узьре демир озьек ве саргъылардан ибареттир. Статорнынъ эсас вазифеси — двигателге сызыкълы арекет мейдангъа кетирмеге имкян берген магнит мейданыны темин этмектир. Саргъылар статорнынъ эсас къысмыдыр. Кечкен ток магнит мейданыны мейдангъа кетире, о, арекеттеки магнит мейданынен тесирлешип, арекеттеки сызыкълы арекетни идаре эте.
2. Арекетке кетириджи .
Арекет эттириджи — сызыкълы двигателнинъ даа бир эсас къысмыдыр, о, электрик энергиясыны механик энергиягъа чевирмек ичюн месульдир, сызыкълы арекетни мейдангъа кетирмек ичюн. Арекет эттириджи, адет узьре, даимий магнит ве проводниктен ибарет. Даимий магнит статордаки магнит мейданынен тесирлешкен магнит мейданыны мейдангъа кетире, проводник исе токны кечире. Кочюрильме лафнынъ конструкциясы сызыкълы двигателнинъ чалышувына пек муим тесир эте, о, двигателнинъ чыкъыш къувети, сурьаты ве чалышув ренкини киби эсас косьтергичлерни догърудан-догъру бельгилей.
III. Незарет системасы .
Незарет системасы — сызыкълы двигателнинъ эсас къысмыдыр, о, двигателнинъ чалышув вазиетини низамламакъ, эвельден бельгиленген траектория ве сурьат боюнджа сызыкълы арекетни темин этмек ичюн месульдир. Незарет системасы, адет узьре, контроллерден, датчиклерден ве арекетке кетирювджилерден ибарет. Незарет системасынынъ меркезине ерлешкен контроллер сенсорларнынъ кери багъыны ишлей ве идаре сигналларыны арекетке кетирювджилерге чыкъара ве бойлеликнен двигателнинъ чалышув вазиетини низамлай. Датчиклер двигателнинъ чалышув вазиетини керчек вакъытта козетип, контроллерге догъру малюмат берелер.
IV. Сувутув системасы .
Сызыкълы двигателнинъ тургъун чалышмасыны темин этмек ичюн сувутув системасы пек муимдир. Сызыкълы двигателлер чалышкъан вакъытта эмиетли сыджакълыкъ чыкъаралар. Бу сыджакъны вакътында дагъытмамакъ термик къачувгъа я да атта зараргъа кетире биле. Адет узьре, радиатор, вентилятор ве сувутув сувундан ибарет олгъан сувутув системасы двигателнинъ чыкъаргъан сыджагъыны вакътында дагъытмакъ ичюн месульдир, бу исе онынъ догъру чалышмасыны теминлей.
