Дронларны тапмакъ технологиясы .
Дрон технологиясы тез инкишаф этмекнен дронлар миниатюризациягъа, алчакъ кавитациягъа, саделештирювге, алчакъ технологиягъа ве алчакъ фияткъа догъру кетмеге башлайлар. Юксек турмакъ, узакъны корьмек, тез учмакъ, маниасыз сеяат этмек, кучьлю уйгъунлашмакъ ве къолай денъиштирмек киби имтиязларнен дронларнынъ къулланылувы зияде расткеле. Лякин дронларнынъ кениш къулланылмасына коре, хавфсызлыкъ ве гизлилик боюнджа бир сыра меселелер де пейда олды. Джемаат хавфсызлыгъыны къорчаламакъ ве сезиджи ерлерни, атта дженк мейданындаки персоналны, муим нишанларны ве арбий ерлерни къорчаламакъ ичюн пилотсыз учакъ (ППЛА) къаршы тедбир системалары кенъ къулланылды. БПЛА къаршы тедбир системаларына эсасен тапув ве къарышув кире. Мувафакъиетли къарышмакъ ичюн биринджи адым дроннынъ нишаныны мувафакъиетли тапмакътыр.
Дронларны тапмакъ технологиясы .
Пилотсыз учакъны (ПЛА) тапув технологиясы — бу телюкели нишанларны «тапмакъ» я да «тапмакъ» ичюн чешит датчиклерни эр тарафлама къулланмакъ, макъсадлы БПЛАнынъ чешит физик хусусиетлеринден (оптик, термик, акустик ве магнит хусусиетлери киби) файдаланмакъ, нишанны тапмакъ ве ППЛАны тапмакъ ичюн белли бир айны хусусиетлерни ольчемектир. Бугуньде-бугунь пилотсыз учакъларны (ППЛА) тапмакънынъ умумий усулларына радар тапув, радиоспектр тапув, электро-оптик тапув ве акустик тапув кире. Бу тапув усулларынынъ озь хусусиетлери ве къулланув сценарийлери бар, олар амелий къулланувда бирлештирильгенде, БПЛАларны эр тарафлама ве догъру тапув имкянларыны темин эте билелер.
1.1 Радар ярдымынен тапмакъ .
Радар ярдымынен тапув — пилотсыз учакъларны тапмакъ ичюн кенъ даркъалгъан усулдыр. Радио далгъаларыны чыкъармакъ ве акс олунгъан сигналларны къабул этмек ичюн радар технологиясыны къулланмакъ, дроннынъ ерлешкен ерини тапмакъ ве ольчемек ичюн дроннынъ корпусында электромагнит далгъаларынынъ акс олунув принципинден файдаланмакъ. Акс олунгъан радар далгъалары малюматларыны талиль этип, дрон нишанынынъ ерлешкен ерини, сурьатыны ве учув траекториясыны бильмек мумкюн. Радар системалары дронларнынъ къаршы тедбирлери саасында кенъ къулланыла, олар дронларнынъ къанун бозувларындан къорчаланмакъ ве авадан невбетчилик япмакъ ичюн муим ярдым этелер. Радарнынъ узун тапув диапазоны, догъру ерлештирюв, тез джевап берюв сурьаты, авагъа азджа сезимлилик ве юксек технологик пишкинлик киби имтиязлары бар. Дронларнынъ тапылув къабилиети радарнынъ чешитлигине уйгъанда, радарны къулланмакъ пек яхшы разведка ве тапылув нетиджелерине иришмек мумкюн. Лякин радар тапув технологиясыны къулланувда якъын дистанциядаки корь ерлер бар, радар тапув технологиясы ичюн пластик я да шеффаф маден материаллары киби -кечириджи олмагъан материаллардан япылгъан пилотсыз учакъ нишанларыны тапмакъ къыйындыр. Дрон далгъалангъанда я да яваш-яваш арекетте олгъанда, Допплернинъ алчакъ частотасы кочьмеси себебинден, радар да дроннынъ нишаныны тапмакъ къыйын ола.
1.2 Радио спектрни тапмакъ .
Радиоспектрнинъ тапылмасы — пилотсыз учакъларны тапмакъ ичюн кенъ къулланылгъан усуллардан биридир. Спектрдеки радиосигналларны козетип ве талиль этип, дронларнынъ барлыгъыны ве ерлешкен ерини бельгилемек мумкюн. Умумен алгъанда, дрон учув вакътында ички учувны идаре этмек системасы ве тасвирни ёллав системасы радио алякъа сигналларыны, навигация сигналларыны я да тапув алетлери тарафындан тутып таныла бильген башкъа хас сигналларны чыкъараджакъ. Радиоспектрнинъ тапылмасы макъсадлы дроннынъ догъру ерлештирильмесине иришмек ичюн шифрленмеген идаре ве тасвир ёллав сигналларыны козетюв ёлунен эльде этиле. Радиоспектрни тапув технологиясы эм граждан, эм де арбий сааларда пилотсыз учакъларнынъ фаалиетини козетмек ичюн къулланыла биле, эм де къаршы тедбирлер ичюн муим малюмат бериле биле. Радар тапув технологиясынен тенъештирильгенде, радио спектрни тапув донатмалары зияде рентабельдир ве мудафаа ихтияджларынынъ кенъ спектрини къаршылай биле. Лякин радиоспектрни тапув технологиясы шифрленген сигналларны сындырмакъ ичюн чокъ вакъыт талап эте, бу исе излевнинъ семерелилигини юксельтмеге ярдым этмей. Бундан да гъайры, эгер дрон автоном круиз режиминде олса я да сигналлар ёлламайып, сессиз навигацияны девам эттирсе, радиоспектрни тапув технологиясы эффектив олмайджакъ.
1.3 Фотоэлектрик тапув .
Оптоэлектрон тапув донатмалары макъсадлы дронларнынъ тасвирлерини алмакъ ичюн чешит частота диапазонларыны къуллана билелер. Умумий частота диапазонларына корюнген ярыкъ ве инфракъырмызы, эм де термик инфракъырмызы ве лазер инфракъырмызы кире. Бу диапазонларнынъ тасвирлерини талиль этмек ве ишлемек пилотсыз учакъ нишанларыны тапмакъ, танымакъ ве излемек мумкюн, оларнынъ чешити ве ерлешкен ери киби малюматны алмакъ мумкюн. Фотоэлектрик тапув технологияларынынъ эки эсас чешити бар: корюнген ярыкъны тапув ве инфракъырмызы тапув.
Козьге корюнген ярыкъны тапув — бу нишанлы дронларнынъ видеотасвирлерини тапмакъ, нишанларны бельгилемек ве тасдыкъламакъ, оларнынъ изини тутмакъ ичюн корюнген ярыкъ диапазонында чалышкъан чешит тасвирлев алетлерини къулланмакътыр. Бу технология куньдюз къулланмакъ ичюн келише, донатмаларнынъ фияты аз, онен багълы пишкин технологиялар ве кениш къулланув бар. Козьге корюнген ярыкънынъ тапув тесирине ава буюк тесир эте, корюниш аз олгъанда исе онынъ тапув тесири зайыф ола. Инфракъырмызы тапув — бу нишанны козетмек ичюн фон ве дрон нишанеси арасындаки инфракъырмызы нурланув фаркъыны къулланувдыр. Башта нишан ве онынъ фон тасвирлери эльде этиле, сонъра нишанны тапмакъ, танымакъ ве излемек ичюн тасвирлерни ишлемекнинъ бир сыра усуллары къулланыла. Аслында, арарети мутлакъ сыфырдан юксек олгъан бутюн объектлер инфракъырмызы нурланув чыкъаралар, дронларнынъ батареялары ве двигателлери исе учув вакътында сыджакъ чыкъаралар, бу исе инфракъырмызы тапув технологиясыны къулланмакъ ичюн имкянлар ярата. Инфракъырмызы тапув чешит сыджакъ менбаларына ве кунеш нурларынынъ къарышыкълыгъына сезимлидир, шунынъ ичюн оны геджелери къулланмакъ ичюн даа уйгъунлаштыра. Дроннынъ месафеси узакъ олгъанда, о, тапув тасвиринде пек аз пиксель ала, шунынъ ичюн дрон пиксельлерини шувулты нокъталарындан айырмакъ къыйын ола. Шунынъ ичюн керчек тапувда къачырылгъан тапув ольчюси ве ялан хабернинъ ольчюси арасында семерели мувазене япмакъ къыйындыр. Бундан да гъайры, корюнген ярыкъны тапкъан алетлерге коре, инфракъырмызы тапкъан алетлернинъ фияты зияде ве оларнынъ къулланылувы белли бир дереджеде сынъырлангъан.
Оптик мониторинг пилотсыз учакъ фотоэлектрик мониторинг донатмасы излейиджи айланма масада ве фотоэлектрик салондан ибарет. Фотоэлектрик салонда сувутылмагъан инфракъырмызы фокуслы тюзлюк детекторы, юксек-ачыкълыкътаки корюнген ярыкъ камерасы ве тасвирлерни ишлемек ичюн тахта бар. Фотоэлектрик излев системасы къыдырув системасы берген нишаннынъ ерлешкен ери акъкъында малюматкъа эсасланып, нишаннынъ биринджи догърултувыны битире, сонъра нишанны башлангъыч догърулув мейданына якъын ерде къыдыра. Къыдырув джерьянында шубели нишанларны автоматик танымакъ я да эльнен бельгилемек вастасынен бельгилемек мумкюн, сонъра исе нишанны автоматик излемек режимине кечирмек мумкюн, бойлеликнен, фотоэлектрик датчикнинъ корюв кошеси ве излемек ичюн айланма масагъа ерлештирильген РЧ къарышыкълыкъ антеннасы нишаннен керчек вакъытта тегизлене биле. Оптик датчиклер дронларнынъ фаалиетини керчек вакъытта козетип ола, бу исе якъын дистанцияда тапувгъа ве тышкъы муитни тапувгъа иришмек ичюн айрыджа эффективдир.
1.4 Акустик тапув .
Навигация джерьянында дроннынъ кучь блогы ве винт къанаты сес далгъалары чыкъаралар, оларны макъсадлы дроннынъ «аудио пармакъ излери» оларакъ саймакъ мумкюн. Эр бир дроннынъ озь уникал акустик хусусиетлери бар. Сес далгъаларыны тапув эсасен сес сигналларыны топлай ве оларны макъсадлы пилотсыз учакънынъ малюматларыны бельгилемек ичюн малюмат базасындаки пилотсыз учакъларнынъ акустик хусусиетлеринен тенъештире. Акустик тапув тек пассив шекильде авадан акустик сигналларны къабул эте, оларны дронлар къолайлыкънен тапып оламайлар, бу исе оны юксек хавфсызлыкъкъа ве рентабельликке -эффектив эте. Лякин акустик тапув технологиясы къулланылгъан узакъ-диапазонлы нишанлы пилотсыз учакъларны тапув талапларына джевап бере бильмей, онынъ къулланылувы алчакъ-шувултылы муитлерде сынъырлана.
АКъШ-таки Бард колледжининъ пилотсыз учакълар ильмий-тедкъикъат меркезининъ талилине коре, энъ чокъ радио спектрни тапув технологиясы ве радар тапув технологиясы къулланыла, онынъ артындан корюнген ярыкъ я да инфракъырмызы эсасында оптоэлектрон тапув технологиясы келе, энъ аз къулланылгъаны исе акустик тапув технологиясыдыр. Лякин эр бир технологик вастанынъ озь эксикликлери бар, тек эр бир тапув технологиясыны къулланувнен эльде этильген тесир сынъырлыдыр. Ачыкълав къабилиетини арттырмакъ ичюн, бирликте тапув ичюн эки я да бир къач технологияны интеграция этмек мумкюн. Шимдики вакъытта базы махсулатларда я да системаларда бир къач тапув технологиялары интеграциялангъан. Меселя, Исраиль дронларгъа къаршы эки системаны, «Дрон къаравулы» ве «Дрон къуббеси»ни чыкъарды, оларда фотоэлектрик датчиклер, тапув радарлары ве кичик дронларны тапмакъ, бельгилемек ве оларгъа къарышмакъ ичюн махсус электрон уджюм системалары бирлештирильген. «Дрон къаравулы» системасында бир къач 3D радарлар къулланыла, оларнынъ арасында Эльбитнинъ ELM-2026D, ELM-2026B ве ELM-2026BF радарлары бар, олар къыскъа, орта ве узун месафелерде дронларны тапып ола ве махсус излев алгоритмлеринен толдурыла; Нишанларны бельгилемек ичюн фотоэлектрик датчиклерден файдаланмакъ; Дрон къуббеси – бу дронларны тапув, излев ве тыкъынтылар системасыдыр, о, RPS-42 ава-десант тактик невбетчилик радары ве MEOS электрооптик датчиклеринен донатылгъан. О, GPS сигналларына къарышмакъ ичюн C-Guard кенъ полосалы сигнал джеммерини къуллана, дроннынъ чыкъыш ерине къайтмасына маниа ола. Дрон технологиясы токътамайып инкишаф этеяткъанда, дронларнынъ телюкелери иле пейда олгъан даима денъишкен меселелерни чезмек ичюн токътамайып араштырмаларгъа ве тапув усулларыны мукеммеллештирмеге аля даа аджеле ихтиядж бар.
Русие Украина дженкинде сынавдан кечирильген «Булат» сериялы пилотсыз учакъ детекторлары
Русие пилотсыз учакъларны тапмакъ ичюн донатмаларнынъ араштырмаларыны ве ишлеп чыкъарувларыны даа эвель башлагъан эди. Меселя, битирильген Орду-2023 халкъара форумы черчивесинде «Росатом»нынъ алетлер ильмий-тедкъикъат институты тарафындан тапув системасы теклиф этильди. Система НИИП мутехассыслары тарафындан ишлеп чыкъарылды ве озь ташымаллыгъынен беллидир. Онынъ агъырлыгъы тек 2,4 килограмм ве дронларны 4 километр месафеде, бутюн белли олгъан 600-ден 6000 мегагерцкедже частоталарда ве эр бир стандарт олмагъан частоталарда тапып ола. «Детектор» дёрт километргедже месафеде чешит идаре частоталарындан дрон сигналларыны тез айырып ола. 5000 мАч батарея системасында къурулгъан, энъ аздан дёрт саат девамында токътамайып сканерлемеге имкян бере.
Москва алякъа ве малюмат технологиялары университетининъ мутехассыслары кичик пилотсыз учакъларны тапмагъа къабилиетли «джеп ольчюсинде» олгъан алетни нумайыш эттилер. Бу алетнинъ агъырлыгъы тек 100 грамм, онынъ ады «Лютик»тир, о, дронларны 100-150 метр месафеде тапмагъа къабилиетлидир.
Эджнебий матбуатнынъ сонъки хаберлерине коре, 2024 сенеси март 6-да «Булат» дрон детекторы Русиенинъ Шималий-Гъарбий арбий регионында озь семерелилигини исбатлады ве Русие аскерлеринден мусбет фикирлер алды. Дрон киби алчакъ, яваш ве кучюк нишанларны насыл этип тез тапмакъ ве бельгилемек дженк мейданында къызгъын меселе олды. Шунынъ ичюн Русие аскерлери 3мх компаниясы чыкъаргъан «Булат» сериялы дрон детекторларыны фааль суретте менимсейлер. Бу детекторлар ава-десант телюкелерини тез вакъытта тапып, керекли къорчалав тедбирлерини алмагъа къабилиетлидирлер.
2023 сенеси мартнынъ сонъунда 3mx компаниясы «Булат» дрон детекторынынъ араштырма ве ишлеп чыкъарув ишлери битирильгенини илян этти. Къатты сынав ве тешкерювден сонъ махсулат арбий стандартларгъа толусынен джевап бере ве деръал истисалгъа кирсетиле. Детекторларнынъ биринджи партиясы айны шу йылнынъ язнынъ сонъунда мувафакъиетли чыкъарылды ве июньнинъ башында бутюн дюнья муштерилерине еткизильди. Чешит муштерилернинъ ихтияджларыны къаршыламакъ ичюн 3mx компаниясы бойле махсулатлар узеринде-терен араштырмалар ве мукеммеллештирювлер кечирмеге девам этеджек, бойлеликнен о, эр вакъыт етекчи ерни сакълап къалсын.
Кечкен декабрь айында «Булат» дрон детекторларынынъ учюнджи несили чыкъарылды. Бу янъыланув схеманы эр тарафлама мукеммеллештирди, программаны теренден янъыдан язды ве янъыландырды, интерфейсни къулланыджыларгъа - даа къолайлаштырды ве бир къач янъы функциялар къошты. Бундан гъайры, муштерилер акъикъий махсулатны сатын алмакъ ве сахта маллардан зарар корьмемек ичюн махсулатны тешкерюв хызметлери косьтериле.
Бу йылнынъ февраль айында дёртюнджи несиль «Булат» пилотсыз детекторы ишлеп чыкъарылды ве онынъ чалышувы март айында Русиенинъ Шималий-Гъарбий арбий регионында мувафакъиетли тешкерильди. Бу детектор душман дронларыны догъру тапып, Русие истребительлерине вакътында хабердарлыкъ бере биле, дженк мейданынынъ командирлерине муим разведка дестегини теминлей. Бундан гъайры, ширкет Русиенинъ Мудафаа назирлигинен сыкъ ишбирлик къурды, детектор исе Мудафаа назирлигининъ инновация ве инкишаф идареси тарафындан къатты сынавлардан кечти. Тест нетиджелери Русие аскерлерини пек мемнюн этти, амма онынъ сынъырлы тапылув сыкълыгъы диапазоны меселесини де къайд этти.
Булат системасы Русие аскерлери тарафындан даа ресмий суретте къабул этильмеген ве чыкъарув ве теминат ичюн девлеттен заказлар кельмеген олса да, аскерлер бунъа буюк меракъ косьтерип, бу техниканы фааль къулланмагъа башладылар. Русие матбуатынынъ хаберлерине коре, шимдики вазиетке коре, Русие аскерлери 3000-ден зияде «Булат» дрон детекторларыны алдылар, оларнынъ чыкъарылмалары даа девам эте. Силялы кучьлернинъ эр тарафлама ихтияджларыны къаршыламакъ ичюн де буюк микъдарда бойле техника керек. Меселя, арбий севиедеки шекилленювни 20000-ге якъын детекторнен донатмакъ керек ола биле. Бу йыл майыс айында Русиенинъ Шималий арбий регионына дёртюнджи несиль «Булат» детекторларынынъ биринджи партиясы ёлланаджакъ ве арбийлер буны сабырсызлыкънен беклейлер. Биз беллесек, бу юксек-перформанслы детектор арбийлернинъ дронлардан къорчаланув имкянларыны даа да арттырыр.
Тышкъы дизайн ве эргономика джеэтинден «Булат» махсулат сериясы типик рация шекилини такъдим эте. О, 120 х 60 х 34 миллиметр ольчюни догъру идаре этмек ичюн къавий тюзкошели къабукъны къабул эте, ог панельде исе юксек-тасвирли дисплей экраны ве къолайлы клавиатура бирлештириле. Бутюн машинанынъ агъырлыгъы 300 граммдан аз, шунынъ ичюн оны ташымакъ ве ишлетмек къолай. Вазифени беджергенде детектор бельгиленген ава мейданыны автоматик суретте сканерлемеге ве пилотсыз системалар къуллангъан сымсыз каналларны догъру къыдырмагъа имкян бере.
Нишан сигналы алынгъан сонъ, детектор онынъ уникаль электромагнит хусусиетлери ярдымынен дроннынъ чешитини тез бельгилей биле. Уйгъун малюмат, шу джумледен тапылгъан сигнал сыкълыгъы, вакъыт аралыгъы ве иляхре, экранда акъикъий-вакъытта косьтериледжек ве сес ве ярыкъ сигналларынен синхронлаштырыладжакъ. Къошма модульлер де айны дереджеде кучьлю, амма оларны ишлетмек къолай, экран дисплейине мухтадж олмадан, эффектив чалышмакъ мумкюн.
Учюнджи-несил Bulat дрон детекторынынъ чешит иш режимлери бар, олар дронларнынъ чешит фаалиетини эр тарафлама козетип ве тапып олурлар, эм де догъру зарбалар ичюн FPV дронларыны къыдырувгъа дикъкъат айыра. Сонъки режимде детектор тек ава-десант нишанларына тез бекленильмей, амма ола билир телюкелерни догъру къыймет кесе ве вазифени мувафакъиетли беджермек ичюн уйгъун тедбирлерни коре биле.
Бу детектор эсасен тыш мемлекетлерде чыкъарылгъан дронларнынъ популяр моделлерини тапмакъ ичюн къулланыла, оларнынъ энъ чокъ тапылув диапазоны 1,5 километрге къадардыр. Шуны къайд этмек керек ки, бу алет тек электромагнит далгъа сигналларыны къабул этмек ичюн къулланыла ве тышкъы нурланув сигналлары себебинден озь ерини ачыкъламайджакъ, бойлеликнен, ишнинъ гизлилигини ве хавфсызлыгъыны темин этеджек.
Булат эки буюк къуветли батареянен донатылгъан, эр бирининъ къувети 9200 мВт-къа къадар. Эр бир батарея 5 саат девамында токътамайып къувет бере биле, денъиштирюв джерьяны исе тез ве къолай олып, донатма узун вакъыт девамында тургъун чалышмакъны теминлей. Ихтиярий модульлер ичюн, даа кичик къуветли батареялар къулланылса да, олар 8 сааткъадже къулланув вакътыны темин эте билелер, чешит вазифе талапларына джевап берелер.
3мх компаниясынынъ векили айткъанына коре, «Булат» дрон детекторынынъ сонъки версиясынынъ эсас мукеммеллештирювлери – бу иш частота диапазонынынъ эмиетли дереджеде кенишлетильмеси, ильк 300 МГц-ден 6200 МГц-ге къадар. Бундан гъайры, учюнджи-несиль махсулатына коре, дёртюнджи несиль Bulat дрон детекторы къошма функциональ модульлерге ишанмайып, мустакъиль чалышмакъ мумкюн. Детектор пассив режимде чалыша, бельгиленген ава босагъасыны сканерлемеге ве душман техникасы къуллангъан радиоканалларны къыдырмагъа, дронларнынъ чешит тюрлерини, шу джумледен ФПВ-лерни де семерели тапмагъа ве бельгилемеге къабилиетлидир. Онынъ тапылув месафесине ернинъ шараитлери тесир эте, ачыкъ ерлерде 1,5 километрге къадар ете, эм де шеэр я да орман киби муреккеп муитлерде 600-800 метр тапылув месафесини сакълап ола.
Дрон детекторларынынъ келеджек къыймети .
Юксек мобиль ве огюнде айтылмагъан тактик телюке оларакъ дронлар земаневий дженк мейданында кениш танылув къазандылар, бу исе дронлардан къорчаланувнынъ самимий системасыны къурмакъны айрыджа муим япты. Хусусан махсус арекетлер муитинде пилотсыз учакъларны тапув, къапатув ве бастырув усулларыны буюк-масштаблы ве кенъ-спектрли къулланув белли олгъан хавфларны эксильтмек ве дженкте гъалебе къазанмакъны темин этмекнинъ екяне ёлу олды.
Дронларгъа къаршы мудафаа системасыны къурув джерьянында ава нишанларыны разведка этмек ве тапмакъ пек муимдир. 3mx компаниясы тарафындан чыкъарылгъан Bulat сериялы махсулатлары иле тасвирленген бу дронларны тапув алети бу талапны къаршыламакъ ичюн мукъайтлыкънен япылгъан.
Дронларнынъ агъырлашкъан телюкеси огюнде Русиенинъ мудафаа санайысы бунен багълы араштырма ве ишлеп чыкъарув ишлерине буюк эмиет берди ве фааль суретте алып барды. Бир чокъ саа лидерлери ве пейда олгъан ширкетлер бир сыра къаршы тедбирлер, бастырув ве къапатув системаларыны ишлеп чыкъмакъ ичюн буюк ятырым яптылар. Бу системалар къатты сынавлардан ве къыймет кесювден кечтилер, ве яваш-яваш сербест истисалгъа къоюлдылар ве аскерлер ичюн донатылдылар, бу исе аскерлернинъ дронгъа къаршы имкянларыны арттырмакъ ичюн къавий ярдым этти.
Дронларгъа къаршы къорчалав системаларынынъ кениш таркъалмасы шимдики душман арекетлерининъ специфик хусусиетлерине джевап оларакъ къачмаз бир тенденциягъа чевирильди. Русиенинъ 3мх компаниясы санайыда етекчи оюнджы оларакъ, озь «Булат» сериялы детекторлары ве дигер махсулатларыны кенъ къулланув вастасынен Русие аскерлери ичюн дронлардан кучьлю мудафаа имкянларыны темин этти. Айны вакъытта бутюн дюнья боюнджа дигер тешкилятлар даима янъылыкълар япалар ве сынъырларны бозалар, дронларгъа къаршы тапув технологиясыны ишлеп чыкъувны ве амелий къулланувны бераберликте тешвикъ этелер.
