Къытайнынъ эки тарафлы сув батырыджысы терен Арктика сувларында бир къач биринджиликке ирише
Къытайнынъ 15-нджи арктика ильмий экспедициясы вакътында «Цзяолун» Арктика буз зонасында биринджи кере далды.
Бундан гъайры, къутуплы регионларда пилотлы ве пилотсыз сув асты гемилери арасында дюньяда биринджи сув асты ишбирлиги екюнленди.
Рекордлар къойгъан бузлы денъизге далув: Къытайнынъ эки сувгъа батырылгъан Арктика ильмий экспедициясы бир къач дюнья биринджиликлерине наиль олды
2025 сенеси сентябрь айында Къытайнынъ 15-нджи Шималий Бузлу океан ильмий экспедициясы командасы итибарлы унванларнен къайтты. Бу экспедицияда «Цзяолун» пилотлы сув астындаки ве пилотсыз узакътан идаре этильген сув астындаки васта (РОВ) «эки сув астындаки комбинацияны» тешкиль этти ве Арктика буз денъизинде бир къач дюнья биринджи ильмий иришкени къазанды, бу исе Къытайнынъ терен {{3}a}а девирине терен операцияларнынъ ресмий киришини къайд этти.
Бу ильмий экспедициянынъ энъ аджайип мувафакъиети – къутуплы регионларда пилотлы ве пилотсыз сув асты гемилери арасында дюньяда биринджи кере сув асты ишбирлигидир. Августнынъ 14-15 куню «Цзяолун» ве РОВ Шималий Бузлу океанда 75 градус шималь юксекликтеки юксек кенъликтеки сувларда эки эсас далувны битире: биринджи ишбирлик далувында къутуплы регионларда сув астындаки догъру ерлешюв ве акустик коммуникация технологиясы тасдыкъланды, эм де магнит геометик интерстабильсизлик меселелерини енъдилер. аномалиялар ве иляхре; Экинджи бирлешкен арекетте РОВ «Цзяолун» космик аппаратынынъ бутюн нумюне алув джерьяныны эльге алды. «Цзяолун» космик аппараты къая нумюнелерини ве оператив маркерлерни РОВ-гъа теслим этти, эки сув асты гемиси де бири-биринен тасвир малюматларыны язып алдылар, бу исе «инсан иджады ве машина догърулыгъы»нынъ терен интеграциясына иришти. Бу ишбирлик режими адамлы сув асты гемилерининъ етерсиз буюк-масштаблы нумюне алув къабилиетининъ бошлугъыны толдура, эксплуатацион семерелиликни 40%-ден зияде юксельте ве келеджек къутуплы терен денъиздеки бирлешкен араштырмалар ичюн янъы парадигма къоя.
Цзяолун космик аппараты, айны вакъытта, ильк кере къытай адамлы сув асты гемиси ярдымынен арктика бузларына далувгъа наиль олды, бу исе Къытайнынъ адамлы терен денъиз теренлигинден «толу денъиз мейданлыгъына» къадар кенишлетти. Къутуплы регионларда -30 градус алчакъ арарет ве къою юзюджи буз киби экстремал муитлерни енъмек ичюн, араштырмаджылар группасы «Цзяолун» космик аппараты ичюн «Буз зирехлери» янъыланмасыны озь истегине коре яптылар: гидравлик системасы ве литий батареясы юзлернен алчакъ араретте} сынавлардан кечтилер. -20 дередже ; Юзген бузларнынъ керчек вакъыттаки даркъалувыны тапмакъ ичюн тёпеде чокъ нурлу радар къоюла, юзген сурьатны догъру идаре этмек ичюн экинджи юклев алетлери къошула; Навигация системасы янъылангъан сонъ, ерлештирюв догърулыгъы 1 метр севиесине етти, бу исе Арктика геомагнит аномалияларындан пейда олгъан навигация сапмасы меселесини чезди. Сув асты гемисининъ учуджысы Фу Вэньтао Арктика терен денъизлеринде далув ичюн энъ буюк сынав «буз юзюндеки динамик денъишмелер» олгъаныны ачыкълады. Ильмий араштырмалар группасы янъылыкъ шекилинде «сувгъа батырылгъан тапмаджа гемиси» режимини къабул этти, бу исе чокъ нурлы ве камераларнынъ ишбирлик ерлештирюв вастасынен тикленювнинъ семерелилигини 30%-ден зияде юксельте, юзюджи буз дрейфининъ себебинден тикленюв хавфындан къачына.
Ильмий кешфиятлар саасында эки сувгъа батырылгъан комбинация бир къач «биринджи рекордлар» къойды. ДИ ярдымынен биометрик технологиялар вастасынен ильмий араштырмалар группасы ильк кере Арктика терен денъизлеринде бентонит организмлернинъ даркъалувында муим фезаий фаркъларны тапты. Чешит геологик муитлерде денъиз йыланы къуйрукълары ве денъиз анемонлары киби организмлернинъ сыкълыгъы 10 кереге къадар денъише биле ве олар, адет узьре, «кичик айры ве юксек чешитлик»нинъ уникаль хусусиетлерини косьтере. Океанда башкъа умумий терен-денъиз мерджаны ве денъиз хыяр группалары тапылмады. РОВ ташыгъан юксек-ачыкълыкътаки камера да шубели сувукъ яз къалдыкъларыны, карбонат джынысларыны ве буюк-ольчюли моллюсклернинъ къазылмаларыны тасвир этти, бу исе Арктиканынъ геологик тарихында метан ташув араштырмалары ичюн эсас делиллер олды. Бундан гъайры, эки тарафлы сув астындаки геми тарафындан денъиз суву ве чёкюнди нумюнелери синхрон шекильде топланмасы Шималий Бузлу океаннынъ юксек кенълик регионындаки бир чокъ экологик параметрлернинъ бошлукъларыны толдура, денъиз бузларынынъ денъишювлерини тахмин этмек ичюн эсас малюматлар бере.
Бу ильмий экспедиция «эки геми ишбирлиги ве чокъ алетлернинъ багъланмасы»нынъ чалышув режимини де янъыдан яратты. «Сюэлунг 2» бузкъыргъычы оператив мейданны ачты, «Терен денъиз 1» исе эки сув астындаки гемилернен синхрон козетювлер кечире, ерлештирильген буз эсасында пилотсыз донатма исе 24-саат девамында бутюн-ава мониторингини япмагъа ирише. Бутюн система йылына 1,8 миллиард поляр экологик малюмат топламыны ала биле, бир киловатт-саат электрик энергиясынынъ фияты исе халкъара етекчи севиеде идаре этиле. Бу чыкъышлар тек Къытайнынъ терен-денъиз технологиясында озюне ишангъаныны ве озюни-мукеммеллештирювини косьтермей, амма дюнья къутуплы ильмий араштырмалары ичюн самимий ве эксик фиятлы «Къытай чезилюви»ни темин эте.
